เสียงเพลง ดนตรี บทกวี และดอกไม้ ยามสำราญพระราชอิริยาบถของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง

ในยามที่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงสำราญพระราชอิริยาบถร่วมกับบรรดาข้าราชบริพารผู้ร่วมขบวนเสด็จฯ เยี่ยมราษฎรนั้น จะมีวงดนตรี “เดอะแฮนด์ซั่ม” บรรเลงและขับร้องถวายเป็นประจำ พระองค์ทรงโปรดฯ ให้นำทำนองเพลงสากลและเพลงคลาสสิกอันไพเราะมาใส่เนื้อร้องภาษาไทย เพื่อให้เข้าหู ฟังง่าย และก่อให้เกิดความซาบซึ้งในภาษาของดนตรีแก่ข้าราชการบริพารผู้ได้รับฟัง

นอกจากนี้ พระองค์ยังทรงโปรดวรรณคดีไทย ซึ่งมักนำมาเล่าพระราชทานอยู่เสมอ ได้แก่ อิเหนา รามเกียรติ์ โดยเฉพาะสำนวนที่เป็นพระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย เงาะป่า และกาพย์เห่บทต่าง ๆ อันเป็นพระราชนิพนธ์ของเจ้าฟ้ากุ้ง สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง จะทรงคัดเลือกบางตอนจากวรรณคดีเหล่านั้น พระราชทานให้นักประพันธ์เพลงช่วยกันใส่ทำนอง แล้วให้วงดนตรีเดอะแฮนด์ซั่มนำมาขับร้องถวาย ซึ่งบทเพลงเหล่านี้ล้วนเป็นเพลงที่หาฟังได้ยากยิ่ง เพราะจะมีการขับร้องเฉพาะต่อหน้าพระพักตร์เท่านั้น

ไม่เพียงแต่จะทรงโปรดวรรณคดีไทยเท่านั้น สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ยังทรงมุ่งมั่นในการอนุรักษ์ภาษาไทยและบทกวีต่าง ๆ มิให้สูญหายไปจากแผ่นดิน พระองค์มักทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ข้าราชบริพารและข้าราชการที่มาถวายงานได้แสดงความสามารถในการแต่งบทกวี ไม่ว่าจะเป็นโคลง ฉันท์ กาพย์ หรือกลอน โดยจะพระราชทานกระทู้ลงมาให้แต่งเป็นกวีสั้น ๆ หากบทกวีใดเป็นที่ต้องพระราชหฤทัย ก็จะโปรดเกล้าฯ ให้นักแต่งเพลงหรือนักดนตรีนำไปใส่ทำนอง และนำมาขับร้องโดยวงเดอะแฮนด์ซั่มเช่นเดียวกัน

ด้วยเหตุนี้ ผู้ที่เคยมีโอกาสเข้าเฝ้าฯ หรือร่วมในงานพระราชทานเลี้ยง จึงมักได้ยินบทเพลงที่ไม่เคยได้ยินจากที่ใดมาก่อน บทเพลงเหล่านั้นจะเป็นที่รู้จักและได้ยินเฉพาะในช่วงเวลาดังกล่าวเท่านั้น

ที่มา: หนังสือพิมพ์ไทยโพสต์ ฉบับวันที่ ๑๒ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๔๗