โรงเรียนเจ้าแม่หลวงอุปถัมภ์ ๑
โอกาสทางการศึกษาบนดอยสูง
  
"บ้านห้วยขาน" ตำบลแม่งอน อำเภอฝาง จังหวัดเชียงใหม่ พื้นที่ห่างไกลบนดอยสูงเป็นที่ตั้งถิ่นฐานของชาวเขาเผ่าเย้า
 
ในอดีตเด็กชนเผ่าและราษฎรในพื้นที่ต้องเผชิญกับปัญหาความยากจนและขาดแคลนโอกาสทางการศึกษาอย่างมาก เนื่องจากอาศัยอยู่ในท้องถิ่นทุรกันดารห่างไกลความเจริญ
 
สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงตระหนักถึงปัญหาดังกล่าวเมื่อครั้งเสด็จพระราชดำเนินไปทรงเยี่ยมราษฎร จึงทรงมีพระราชประสงค์ที่จะส่งเสริมให้เยาวชนของชาติ ไม่ว่าจะอยู่ในพื้นที่ห่างไกลเพียงใด ก็ควรได้รับการศึกษาอย่างเท่าเทียมกัน เพื่อนำความรู้ไปพัฒนาคุณภาพชีวิต ด้วยทรงยึดมั่นในคำสอนที่ว่า "ปัญญาทำให้มนุษย์เป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์"
 
เพื่อเป็นการแก้ไขปัญหา พระองค์ได้พระราชทานพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์จำนวน ๑๓,๕๐๐ บาท เป็นทุนเริ่มแรกเมื่อวันที่ ๒๕ เมษายน พ.ศ. ๒๕๐๕ สำหรับจัดสร้าง "โรงเรียนเจ้าแม่หลวงอุปถัมภ์ ๑" ขึ้นที่บ้านห้วยขาน เพื่อเป็นสถานศึกษาสำหรับเด็กชาวไทยภูเขาเผ่าเย้า
 
ในระยะแรก ทรงมอบหมายให้อยู่ในความดูแลของกองกำกับการตำรวจตระเวนชายแดนเพื่อทำหน้าที่จัดการเรียนการสอน จวบจนปัจจุบันโรงเรียนเจ้าแม่หลวงอุปถัมภ์ ๑ ได้โอนมาสังกัดกระทรวงศึกษาธิการ และเปิดขยายการสอนจนถึงระดับมัธยมศึกษาตอนต้น
 
เด็กชาวเย้าและเยาวชนบนพื้นที่สูงจึงมีโอกาสเข้าถึงการศึกษาอย่างทั่วถึง ลดความเหลื่อมล้ำ สร้างพื้นฐานอาชีพ ยกระดับคุณภาพชีวิตให้สามารถพึ่งพาตนเองได้ และเติบโตเป็นกำลังสำคัญในการพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืน
  
ที่มา https://www.bppsf.com/wp-content/uploads/2022/12/%E0%B8%9A%E0%B8%97%E0%B8%97%E0%B8%B5%E0%B9%88-5.pdf