สถาบันสิริกิติ์
งานจักสานย่านลิเภา

งานจักสานย่านลิเภาเป็นศิลปะเก่าแก่ของไทยมาตั้งแต่ต้นกรุงรัตนโกสินทร์ และได้รับความนิยมอย่างมากในรัชสมัยรัชกาลที่ ๕ ส่วนใหญ่นำมาทำเป็นของใช้ เช่น พาน ชุดเชี่ยนหมาก ป้านชา กล่อง และกระเป๋าถือ รวมทั้ง พระกระเป๋ารูปหนังสือของสมเด็จพระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า ซึ่งเป็นงานสานที่มีความละเอียดประณีต สามารถเก็บรักษาไว้ใช้งานได้นานนับร้อยปี

ต่อมาเมื่อความนิยมลดลง งานจักสานย่านลิเภาจึงเกือบจะสูญหายไป อีกทั้งย่านลิเภาเป็นพืชไม้เลื้อยหายากชนิดหนึ่ง ที่ขึ้นในป่าร้อนชื้นทางภาคใต้ของประเทศไทย และยังมีกระบวนการเก็บและเตรียมเส้นเพื่อนำมาสานที่ต้องอาศัยกรรมวิธีหลายขั้นตอน

สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงทราบว่าในจังหวัดนราธิวาสมีต้นย่านลิเภาขึ้นได้ดีมาก จึงทรงสนับสนุนให้มีการฟื้นฟูงานจักสานย่านลิเภาขึ้นใหม่ เพื่อให้กลับมาเป็นสมบัติของชาติไทยอีกครั้ง

ปัจจุบันมีกลุ่มสมาชิกผู้ทำงานจักสานย่านลิเภาอยู่หลายกลุ่มในจังหวัดนราธิวาส ปัตตานี และยะลา โดยงานจักสานย่านลิเภาเป็นศิลปะแขนงหนึ่งของสถาบันสิริกิติ์ สวนจิตรลดา ซึ่งนอกจากจะยังคงใช้วิธีการจักสานแบบดั้งเดิมแล้ว ยังสามารถรังสรรค์ผลงานจักสานย่านลิเภา พร้อมกับสอดปีกแมลงทับเป็นลวดลายแบบไทย ๆ ได้อย่างงดงามจับตา สมเป็นงานศิลป์ของแผ่นดิน