"...นี่คือคุณค่าที่ทรงสร้างขึ้นไว้ให้กับดอกไม้ป่าเล็ก ๆ หลากสีแห่งท้องทุ่งอีสาน..."
จากผืนป่าใหญ่สู่ดอกไม้ป่าเล็ก ๆ แห่งลานดุสิตา

หลายปีมาแล้วที่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงมีพระราชปรารภกับผู้ใกล้ชิดว่า ในภาคอีสานมีพรรณไม้เล็ก ๆ สวยงามตามท้องทุ่ง ซึ่งไม่เคยทอดพระเนตรเห็นในภาคอื่น ๆ โดยเฉพาะในจังหวัดสกลนคร บริเวณที่ตั้งพระตำหนักภูพานราชนิเวศน์ ใกล้เชิงเขาจะมีดอกหญ้าป่าเล็ก ๆ ชนิดหนึ่ง มีสีม่วงและสีน้ำเงินสด มีกลิ่นหอม และจะบานสะพรั่งไปทั่วทั้งทุ่งเป็นลานกว้างในช่วงปลายฤดูฝนต้นฤดูหนาว

ทรงพระราชทานนามดอกไม้ป่าดอกเล็ก ๆ นี้ว่า “ดอกดุสิตา” และบริเวณพื้นที่ใกล้พระตำหนักภูพานราชนิเวศน์ เนื้อที่ประมาณ ๕๐ ไร่ ซึ่งเป็นแหล่งกำเนิดของทุ่งดอกหญ้าป่าเล็ก ๆ หลากสี โดยเฉพาะสีม่วงของดอกดุสิตา ก็ได้รับการเรียกขานว่า “ลานดุสิตา” ตามพระราชทานนามดังกล่าว ณ ลานดุสิตาแห่งนี้ พระองค์มักเสด็จพระราชดำเนินไปประทับพักผ่อนพระอิริยาบถในยามเย็น ระหว่างประทับแรม ณ พระตำหนักภูพานราชนิเวศน์อยู่เสมอ

ต่อมาในปี พ.ศ. ๒๕๒๗ เมื่อทรงมีพระราชดำริให้ปลูกป่าเสริมพื้นที่รอบพระตำหนักภูพานราชนิเวศน์ ก็ได้มีพระราชดำริให้ปลูกดอกไม้ป่าและไม้ประดับ เพื่อเสริมความงดงามตามธรรมชาติบริเวณลานดุสิตาและลานก้อนหินใหญ่ด้วย โดยมีพระราชเสาวนีย์ให้ว่าจ้างราษฎรผู้ยากจนจากบ้านดงยอ ตำบลพังขว้าง อำเภอเมือง จังหวัดสกลนคร จำนวน ๒๐ คน เป็นแรงงานในการปรับปรุงพื้นที่ พร้อมพระราชทานพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์เป็นค่าแรงตอบแทน คนละ ๓๐ บาทต่อวัน แต่ละคนมีหน้าที่ตกแต่งลานดุสิตาและปลูกพันธุ์ไม้ป่าเพิ่มเติม ซึ่งส่วนใหญ่เป็นต้นโคลงเคลง หลังจากเสด็จพระราชดำเนินกลับพระตำหนักจิตรลดารโหฐานแล้ว ยังทรงมีพระราชเสาวนีย์ให้ พลตรีเรวัต บุญทับ รับผิดชอบดำเนินงานต่อไป

ปัจจุบัน ลานดุสิตาแห่งนี้จะบานสะพรั่งด้วยดอกไม้ป่าเล็ก ๆ หลากสี ทั้งสีม่วง สีน้ำเงินสด สีขาวอมม่วง และสีเหลือง ซึ่งพระองค์ได้พระราชทานนามเพิ่มเติม นอกเหนือจาก “ดอกดุสิตา” ได้แก่ “มณีเทวา” “สรัสจันทร์” และ “สร้อยสุวรรณา” ดอกไม้หลากสีเหล่านี้ต่างชูช่อเล็ก ๆ ปะปนอยู่กับดอกกระดุมเงิน เหนือดอกหยาดน้ำค้างที่บานแนบพื้นดินเป็นวงกลม สีแดงเรื่ออมส้ม บนผิวมีขนเล็ก ๆ และตุ่มน้ำใส ทำให้ดูคล้ายมีหยาดน้ำค้างเกาะอยู่ตลอดเวลา