"...ตามแนวพระราชดำริ สู่การอนุรักษ์สัตว์ป่าและฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติอย่างยั่งยืน..."
พลิกฟื้นเขาค้อ : สู่ต้นแบบการอนุรักษ์สัตว์ป่าตามแนวพระราชดำริ

โครงการสวนสัตว์เปิดเขาค้อ (สถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าเขาค้อ)
ตั้งอยู่บนพื้นที่กว่า ๑๒,๕๐๐ ไร่ ท่ามกลางเนินเขาสลับซับซ้อนของเทือกเขาเพชรบูรณ์ ปกคลุมด้วยป่าดงดิบอันอุดมสมบูรณ์ ซึ่งเป็นแหล่งกำเนิดต้นน้ำลำน้ำเข็ก ภายหลังจากสถานการณ์ความไม่สงบในพื้นที่ได้ยุติลง

เมื่อวันที่ ๒๐ กุมภาพันธ์ ๒๕๒๗ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ได้เสด็จพระราชดำเนินมายังเขาค้อ และทรงพระราชทานพระราชดำริให้จัดตั้งสวนสัตว์ป่าเปิดขึ้น เพื่อส่งเสริมให้ราษฎรในพื้นที่ตระหนักถึงความสำคัญของการอนุรักษ์สัตว์ป่า ควบคู่กับการรักษาผืนป่าอันเป็นทรัพยากรสำคัญของประเทศ

ต่อมาในปีเดียวกัน ได้มีการก่อตั้งสถานีเพาะเลี้ยงและขยายพันธุ์สัตว์ป่าเขาค้อ โดยมุ่งเน้นการขยายพันธุ์สัตว์ป่าประเภทสัตว์กีบ เช่น เนื้อทราย ละมั่ง และกวางป่า รวมถึงสัตว์ปีก เช่น นกยูง และนกหายากชนิดต่าง ๆ เพื่อฟื้นฟูความสมบูรณ์ของระบบนิเวศ

ต่อมา เมื่อวันที่ ๒๖ กุมภาพันธ์ ๒๕๒๘ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ได้เสด็จพระราชดำเนินไปทอดพระเนตรการดำเนินงาน และมีพระราชดำริเพิ่มเติมให้ขยายพันธุ์สัตว์ป่าให้เพิ่มมากขึ้น พร้อมทั้งปล่อยคืนสู่ธรรมชาติเมื่อมีความพร้อม รวมถึงส่งเสริมการประชาสัมพันธ์ เพื่อสร้างความเข้าใจแก่ประชาชนโดยรอบพื้นที่

ตลอดระยะเวลากว่า ๔๐ ปีที่ผ่านมา สถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าเขาค้อได้พัฒนาเป็นศูนย์กลางการอนุรักษ์สัตว์ป่าที่สำคัญของประเทศ ปัจจุบันอยู่ในสังกัดสำนักอนุรักษ์สัตว์ป่า กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช มีบุคลากรร่วมปฏิบัติงานจำนวน ๓๕ คน ดูแลสัตว์ป่ากว่า ๕๕ ชนิด รวม ๕๖๗ ตัว ครอบคลุมทั้งสัตว์พ่อแม่พันธุ์ สัตว์ป่าที่ได้รับการช่วยเหลือ และสัตว์ป่าของกลาง

หนึ่งในภารกิจสำคัญ คือ “โครงการฟื้นฟูประชากรกวางป่า” ซึ่งดำเนินการร่วมกับองค์การกองทุนสัตว์ป่าโลกสากล (WWF ประเทศไทย) เพื่อเพาะพันธุ์และปล่อยกวางป่าคืนสู่ธรรมชาติในพื้นที่กลุ่มป่าตะวันตก อันเป็นการฟื้นฟูระบบนิเวศและเพิ่มจำนวนสัตว์ป่าอย่างยั่งยืน

นอกจากนี้ สถานียังทำหน้าที่เป็นศูนย์ช่วยเหลือสัตว์ป่าพลัดหลงหรือบาดเจ็บ ตลอดจนเป็นแหล่งเรียนรู้ด้านการอนุรักษ์สัตว์ป่า เพื่อปลูกจิตสำนึกรักธรรมชาติให้แก่ประชาชนและเยาวชน

สถานีเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าเขาค้อจึงมิใช่เพียงสถานที่อนุรักษ์สัตว์ป่า หากแต่เป็นผลสัมฤทธิ์แห่งพระราชปณิธานในการฟื้นฟูผืนป่าและรักษาทรัพยากรธรรมชาติของชาติ เป็นมรดกสีเขียวอันทรงคุณค่า ที่คนไทยทุกคนควรร่วมกันสืบสาน รักษา และต่อยอดให้คงอยู่อย่างยั่งยืนสืบไป