โครงการฟาร์มตัวอย่างตามพระราชดำริบ้านกระเจา

เมื่อวันที่ ๗ พฤศจิกายน ๒๕๕๖ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เสด็จพระราชดำเนินไปยังศูนย์ศิลปาชีพบ้านบุ ตำบลลำดวน อำเภอกระสัง จังหวัดบุรีรัมย์ โดยมีผู้ว่าราชการจังหวัดบุรีรัมย์ (นายธงชัย อนันตกูล) ผู้ช่วยเลขาธิการพระราชวังฝ่ายกิจกรรมพิเศษ (นายสหัส บุญญาวิวัฒน์) ผู้บัญชาการกองกำลังสุรนารี (พลตรีวิบูลย์ศักดิ์ หนีพาล) และคณะ เฝ้ารับเสด็จ

ในการนี้ ได้มีการสนองพระราชเสาวนีย์ว่า
“ให้พัฒนาอาชีพราษฎรให้มีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น โดยจัดหาแปลงตัวอย่าง จัดระบบทำฟาร์มให้ราษฎรมีงานทำ มีรายได้ และเป็นตัวอย่างการเรียนรู้ในการทำการเกษตร โดยเน้นการปลูกหม่อนเลี้ยงไหม ทำไร่นาสวนผสม และเกษตรทฤษฎีใหม่”

ต่อมา เมื่อวันที่ ๒๕ พฤศจิกายน ๒๖๔๖ หน่วยงานราชการในสังกัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ จังหวัดบุรีรัมย์ ได้จัดประชุมหารือเกี่ยวกับการจัดทำโครงการฟาร์มตัวอย่างฯ โดยมีผู้อำนวยการสำนักพัฒนาที่ดิน เขต ๓ จังหวัดนครราชสีมา (นายอดุลเดช สุทธิสิงห์) เป็นประธานการประชุม ซึ่งที่ประชุมมีมติเห็นชอบให้เกษตรและสหกรณ์จังหวัดบุรีรัมย์ ร่วมกับศูนย์บริการวิชาการด้านพืชและปัจจัยการผลิตบุรีรัมย์ เป็นหน่วยงานรับผิดชอบในการจัดทำแผนและดำเนินโครงการ
ต่อมา ในเดือนพฤษภาคม ๒๕๔๗ ได้เริ่มดำเนินโครงการฟาร์มตัวอย่างฯ ตามพระราชเสาวนีย์ ณ พื้นที่สาธารณประโยชน์ บ้านกระเจา ตำบลลำดวน อำเภอกระสัง จังหวัดบุรีรัมย์ โดยมีศูนย์บริการวิชาการด้านพืชและปัจจัยการผลิตบุรีรัมย์ กรมวิชาการเกษตร เป็นหน่วยงานหลัก และได้รับการสนับสนุนจากหน่วยงานต่าง ๆ ได้แก่ หน่วยงานในสังกัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ จังหวัดบุรีรัมย์ อำเภอกระสัง กองกำลังสุรนารี และกองพันทหารราบที่ ๔ กรมทหารราบที่ ๒๖ ค่ายสมเด็จเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึก จังหวัดบุรีรัมย์ ซึ่งสามารถดำเนินงานได้สำเร็จในระดับหนึ่ง

สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงมีพระราชหฤทัยห่วงใยความเป็นอยู่ของพสกนิกรในพื้นที่ทุรกันดาร ห่างไกลความเจริญ ซึ่งประสบปัญหาความยากจน ขาดแคลนที่ดินทำกิน และได้รับผลกระทบจากภัยธรรมชาติ เช่น ภัยแล้งและฝนไม่ตกต้องตามฤดูกาล

ด้วยเหตุนี้ จึงทรงมีพระราชดำริให้ดำเนินโครงการ “ฟาร์มตัวอย่างอันเนื่องมาจากพระราชดำริ” เพื่อฟื้นฟูและพัฒนาคุณภาพชีวิตของราษฎรให้ดีขึ้นอย่างยั่งยืน โดยกำหนดยุทธศาสตร์การดำเนินงานใน ๓ ด้าน ได้แก่ เศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม