จากพระราชดำรัส สู่ต้นแบบการพัฒนาอย่างยั่งยืน
โครงการฟาร์มทะเลตัวอย่างแบบผสมผสานตามพระราชดำริ
ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง
ตำบลบางแก้ว อำเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี

“…ในอนาคต ผลผลิตสัตว์ทะเลต่าง ๆ จากฟาร์มทะเลเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำแบบผสมผสาน ที่ถูกสุขภาวะ อนามัยแวดล้อม และคืนสมดุลด้วย จะเป็นอีกหนึ่งทางเลือกสำคัญ ทดแทนการออกเรือไปจับสัตว์น้ำในทะเลที่ห่างไกล…”

พระราชดำรัสดังกล่าวของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เมื่อวันที่ ๑ กรกฎาคม พุทธศักราช ๒๕๕๑ ณ พระตำหนักเปี่ยมสุข วังไกลกังวล เป็นจุดเริ่มต้นของแนวคิดการพัฒนาการประมงทางเลือก เพื่อแก้ไขปัญหาทรัพยากรสัตว์น้ำที่ลดลง และต้นทุนการทำประมงที่สูงขึ้นจากการออกเรือไปยังทะเลห่างไกล จึงทรงริเริ่มให้จัดตั้งฟาร์มทะเลเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำแบบผสมผสาน บนพื้นที่นาเกลือริมชายฝั่ง ณ ตำบลบางแก้ว อำเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี เนื้อที่ ๘๒ ไร่ ๒ งาน ๕๐ ตารางวา โดยมีกรมประมงเป็นหน่วยงานหลักในการดำเนินงาน เพื่อพัฒนาให้เป็นแหล่งเรียนรู้และต้นแบบด้านการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ สำหรับเกษตรกร ผู้ประกอบอาชีพประมง และผู้สนใจทั่วไป

โครงการแห่งนี้มุ่งเน้นการเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ด้านการประมงชายฝั่ง โดยเปิดโอกาสให้มีการศึกษา ดูงาน และแลกเปลี่ยนประสบการณ์ เพื่อนำองค์ความรู้ไปประยุกต์ใช้ให้เหมาะสมกับบริบทของแต่ละพื้นที่ ช่วยลดการพึ่งพาการออกเรือประมงระยะไกล ซึ่งมีต้นทุนสูงและมีความเสี่ยงต่อความไม่คุ้มค่าในการประกอบอาชีพ ภายในโครงการมีการจัดกิจกรรมสาธิตและส่งเสริมอาชีพอย่างครบวงจร ทั้งการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำสองน้ำ การเลี้ยงปลาช่อนทะเล การเพาะเลี้ยงสาหร่ายทะเล การเลี้ยงสัตว์น้ำเค็มหายาก การเพาะเลี้ยงพ่อแม่พันธุ์สัตว์น้ำ การเลี้ยงสัตว์น้ำทนเค็มสูง ตลอดจนการเลี้ยงหอยแมลงภู่แบบแพเชือก รวมถึงกิจกรรมสร้างอาชีพ เช่น การเลี้ยงสาหร่ายพวงองุ่น การฝึกอบรม และการจ้างงานในพื้นที่

นอกจากนี้ ยังดำเนินงานในรูปแบบฟาร์มผสมผสานที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม โดยยึดหลัก “Zero Waste” หรือการไม่ปล่อยของเสียออกสู่ภายนอก ระบบภายในฟาร์มมีการหมุนเวียนทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ ของเสียจากกระบวนการเลี้ยงสัตว์น้ำถูกนำไปใช้เป็นอาหารของไรน้ำเค็ม (อาร์ทีเมีย) ซึ่งต่อยอดเป็นอาหารสัตว์น้ำวัยอ่อน ขณะที่น้ำเค็มเข้มข้นถูกนำไปใช้ในการทำนาเกลือ และพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์น้ำทะเลผงเพื่อเพิ่มมูลค่า ก่อนนำผลพลอยได้สุดท้ายไปใช้เป็นปุ๋ยในการเพาะปลูก

ด้วยรูปแบบการบริหารจัดการที่ครบวงจรและยั่งยืน โครงการนี้จึงเป็นต้นแบบของนวัตกรรมการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ ที่ช่วยให้เกษตรกรสามารถพึ่งพาตนเองได้ ลดต้นทุน เพิ่มรายได้ และรักษาสมดุลของสิ่งแวดล้อมควบคู่กันไป อันเป็นการน้อมนำพระราชดำริมาสู่การปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรม เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนอย่างยั่งยืน